Konigil leży ok. 13 km od Samarkandy, nad strumieniem Siab. W papierni Meros, założonej w 1996 roku przez braci Zarifa i Islama Muchtarowów, papier samarkandzki powstaje tak, jak przed zanikiem tego rzemiosła w XIX wieku. Młodą korę morwy moczy się, skrobie i gotuje, a potem rozbija na masę drewnianymi drągami, które unosi i opuszcza koło wodne. Śledzisz cały cykl i samodzielnie wyjmujesz arkusz z kadzi. Wysuszone arkusze poleruje się kamieniem do połysku; papiernia wytwarza ich 100–120 dziennie.

Obiad w czajchanie nad strumieniem, z samarkandzkim plowem, i czas w sklepie papierni na notesy, pocztówki i miniatury malowane na tym papierze. Historię papieru opisujemy w artykule Papier samarkandzki z Konigil.

Po południu, z powrotem w mieście, pracownia, w której ręcznie wiąże się jedwabne dywany. Jedwab barwi się roślinami, m.in. skórką granatu, łupinami orzecha włoskiego i łuskami cebuli, a duży dywan może zająć tkaczkę na rok lub dłużej.

Warto wiedzieć: Meros to działająca papiernia, dlatego godzinę wizyty i zajęcia z czerpania papieru uzgadniamy z mistrzami z wyprzedzeniem. Zanim zaczniesz ich filmować, zapytaj o zgodę.

Nocleg w Samarkandzie

Wolny poranek: na bazarze Siab kupisz samarkandzką lepioszkę i chałwę na drogę. Potem na dworzec i Afrosiyobem do Buchary, niecałe dwie godziny. Dworzec Buchary leży w Kaganie, ok. 12 km od starego miasta, i tam czeka na ciebie nasz kierowca.

Po południu kopuły handlowe z przewodnikiem. Nad dawnym kupieckim skrzyżowaniem wciąż stoją cztery kryte bazary z XVI wieku: Toki Sarrafon – kantorów, Toki Zargaron – jubilerów, Toki Telpak Furushon, gdzie sprzedawano czapki, oraz Tim Abdullah Khan, hala jedwabiu i dywanów. Dziś sprzedaje się tu czapki, noże, biżuterię, dywany i pamiątki, a obok Telpak Furushon kowal wykuwa noże na twoich oczach. Jak działają kopuły, wyjaśniamy w przewodniku Bazary Uzbekistanu.

Wieczorem Lyabi-Hauz, kilka kroków od kopuł, gdzie Buchara spędza wieczory nad stawem: zobacz Lyabi-Hauz i Chor Minor.

Nocleg w Bucharze

Rano muzeum kowalstwa rodziny Kamałowów, od sześciu pokoleń kowali w Bucharze. Tu wykuwa się bucharskie nożyce w kształcie bociana: gdy je otworzysz, dziób staje się dwoma ostrzami. Długi, zakrzywiony dziób służył do przycinania wypukłego złotego haftu, z czym zwykłe nożyce sobie nie radzą.

Złoty haft to kolejna nić tej historii. Za emirów był sztuką dworską: szaty z jedwabnego aksamitu haftowano złotą nicią w dworskich pracowniach i prawie wszystko trafiało na dwór. W Sitorai Mohi-Hosa, letnim pałacu 4 km na północ od starego miasta, muzeum od 1927 roku, zobaczysz szaty haftowane złotem obok bucharskich suzani. Suzani to duża haftowana tkanina, którą panna młoda przygotowywała do posagu, a przewodnik pokaże ci, jak przed zakupem odczytać jej lewą stronę.

Popołudnie masz dla siebie na pracownie starego miasta. Na zapytanie organizujemy zajęcia z bucharskim miniaturzystą lub wizytę w pracowni złotego haftu, a na wieczór kolację u miejscowej rodziny.

Nocleg w Bucharze

Gijduvan leży ok. 45 km na północny wschód od Buchary – to żywe, pracujące miasteczko z własną szkołą ceramiki: ornament kwiatowy połączony z wzorami geometrycznymi, z przewagą zieleni i błękitu. W najbardziej znanej rodzinnej pracowni w mieście pracuje szóste pokolenie garncarzy, a ich muzeum przechowuje ceramikę z wielu ośrodków Azji Środkowej. Zobaczysz cały proces, od gliny po piec, a potem usiądziesz przy kole albo pomalujesz talerz z mistrzem, w zależności od jego grafiku.

W Gijduvanie stoi też niewielka medresa, którą Ulugh Beg zbudował w 1433 roku – trzecia i ostatnia z jego medres, po Samarkandzie i Bucharze. Obiad w miasteczku, słynącym w całym regionie ze smażonej ryby i szaszłyków. Więcej o Gijduvanie w naszym artykule o jednodniowych wycieczkach wokół Buchary.

Po południu powrót do Buchary i transfer na dworzec lub lotnisko albo do hotelu, jeśli zostajesz dłużej.

Warto wiedzieć: Poproś w pracowni o staranne zapakowanie talerzy i przewoź je w bagażu podręcznym.