Ο οδηγός μας σάς υποδέχεται στο αεροδρόμιο της Τασκένδης και σας μεταφέρει στο ξενοδοχείο. Η πτήση από το Μιλάνο προσγειώνεται το χάραμα, γι’ αυτό κατόπιν αιτήματος κλείνουμε το δωμάτιό σας από το προηγούμενο βράδυ, ώστε να κοιμηθείτε πρώτα.

Το απόγευμα ο ξεναγός σας σάς πηγαίνει στο Μουσείο Εφαρμοσμένων Τεχνών. Το 1896 ο διπλωμάτης Αλεξάντερ Πολοβτσόφ αγόρασε το σπίτι ενός εμπόρου και το ξανάχτισε σε κεντροασιατικό ύφος· οι καλύτεροι μάστορες της ζωγραφικής, της ξυλογλυπτικής και του σκαλιστού γύψου γκαντς διακόσμησαν τα δωμάτιά του, και από το 1937 λειτουργεί ως μουσείο των τεχνών. Κοιτάξτε τα ταβάνια τόσο συχνά όσο και τις προθήκες: το ίδιο το κτίριο είναι μέρος μιας συλλογής με περισσότερα από 7.000 έργα λαϊκής τέχνης.

Έπειτα, υπόγεια. Το μετρό της Τασκένδης άνοιξε το 1977, το πρώτο στην Κεντρική Ασία. Στον σταθμό Αλισέρ Ναβοΐ οι τρούλοι στηρίζονται σε κωνικές κολόνες και τυρκουάζ κεραμικά ανάγλυφα δείχνουν σκηνές από τα ποιήματα του Ναβοΐ· στον σταθμό Kosmonavtlar κεραμικά μετάλλια στολίζουν τους τοίχους.

Καλό είναι να ξέρετε: Ελέγχουμε τις ημέρες λειτουργίας του μουσείου για τις ημερομηνίες σας. Αν προσγειωθείτε αργότερα μέσα στην ημέρα, το μετρό μεταφέρεται το βράδυ.

Διανυκτέρευση στην Τασκένδη

Το πρωί το τρένο υψηλής ταχύτητας Afrosiyob σάς πηγαίνει στη Σαμαρκάνδη σε περίπου 2 ώρες και 10 λεπτά. Ο σταθμός απέχει πάνω από 6 χλμ. από το κέντρο και το αυτοκίνητό σας περιμένει.

Το απόγευμα, το Ρεγιστάν: τρεις μεντρεσέδες απέναντι από μια πλατεία, του Ουλούγκ Μπεγκ (1417–1420), το Σερ-Ντορ (1619–1636) και το Τίλλα-Κάρι (1646–1660). Πάνω από την πύλη του Σερ-Ντορ, τίγρεις κυνηγούν ελάφια κάτω από ήλιους με ανθρώπινα πρόσωπα, μια σπάνια εικόνα στην ισλαμική αρχιτεκτονική. Μέσα στο Τίλλα-Κάρι, οι τοίχοι και ο τρούλος καλύπτονται από κουνταλ, ζωγραφική σε χαμηλό ανάγλυφο με φύλλο χρυσού πάνω σε βαθύ μπλε φόντο· μεγάλο μέρος της είναι έργο αναστηλωτών, που ολοκληρώθηκε το 1979, και μια έκθεση στο κτίριο διηγείται την ιστορία της αναστήλωσης της πλατείας.

Στο τέλος της ημέρας, το Γκουρ-ε-Αμίρ, το μαυσωλείο του Τιμούρ, που ολοκληρώθηκε το 1404. Το ψηφιδωτό της πύλης του φέρει το όνομα του χτίστη, του Μουχαμάντ ιμπν Μαχμούντ από το Ισφαχάν. Στο εσωτερικό, πλάκες από όνυχα επενδύουν τους κάτω τοίχους και από πάνω τους το ανάγλυφο διάκοσμο από παπιέ-μασέ, βαμμένο μπλε και επιχρυσωμένο, κάνει την αίθουσα να λάμπει.

Καλό είναι να ξέρετε: Οι θέσεις του Afrosiyob εξαντλούνται, γι’ αυτό κλείνουμε τα εισιτήρια μόλις οριστικοποιηθούν οι ημερομηνίες σας· χρειαζόμαστε τα στοιχεία διαβατηρίου κάθε ταξιδιώτη. Μετά το σκοτάδι, αν θέλετε, σας πηγαίνουμε να δείτε το φωταγωγημένο Ρεγιστάν.

Διανυκτέρευση στη Σαμαρκάνδη

Πηγαίνουμε στο Σαχ-ι-Ζίντα το πρωί, όταν το φως πάνω στα πλακίδια είναι απαλό. Σε έναν σύντομο δρόμο με μαυσωλεία βρίσκετε κάθε τεχνική της τιμουριδικής τέχνης των πλακιδίων: σκαλιστή και υαλωμένη τερακότα, όπου το σχέδιο χαράζεται βαθιά στον πηλό πριν από το υάλωμα· μαγιόλικα, ζωγραφισμένη πάνω στο υάλωμα, που καλύπτει σχεδόν ολόκληρο το εσωτερικό του μαυσωλείου Σαντί Μουλκ Άκα του 1372· και ψηφιδωτό, πλακίδια υαλωμένα σε μονόχρωμες αποχρώσεις και κομμένα σε μικρά κομμάτια. Οι μάστορες υπέγραφαν τα έργα τους: ο Σαμς αντ-Ντιν και ο Μπαρρ αντ-Ντιν από τη Σαμαρκάνδη σε μια κόγχη της πύλης, ο αγγειοπλάστης Ζαΐν αντ-Ντιν από τη Μπουχάρα στη βάση μιας σκαλιστής κολόνας. Η αναστήλωση των ετών 2004–2005 αντικατέστησε πολλά παλιά πλακίδια· ο ξεναγός σας σάς δείχνει πώς να τα ξεχωρίζετε: τα παλιά πλακίδια έχουν πιο απαλά χρώματα, φθαρμένο υάλωμα και ελαφρώς ανώμαλες άκρες.

Έπειτα το τζαμί της Παρασκευής του Τιμούρ, το Μπίμπι Χανούμ, χτισμένο το 1399–1405 από τεχνίτες από την Ινδία, το Ιράν, τη Χορεζμία και τη Χρυσή Ορδή. Στους πύργους της πύλης του, υαλωμένα και απλά τούβλα σχηματίζουν επιγραφές σε τετράγωνη κουφική γραφή.

Το απόγευμα, το Κονιγκίλ, περίπου 13 χλμ. από τη Σαμαρκάνδη. Στον μύλο Μεράς το χαρτί της Σαμαρκάνδης φτιάχνεται από φλοιό μουριάς όπως πριν η τέχνη εξαφανιστεί τον 19ο αιώνα: ο φλοιός μουλιάζεται, βράζεται και κοπανιέται σε πολτό από ξύλινους στύλους που ένας νερόμυλος σηκώνει και ρίχνει, και εσείς ανασύρετε ένα φύλλο από τη λεκάνη. Περισσότερα στο άρθρο μας για το χαρτί της Σαμαρκάνδης στο Κονιγκίλ.

Καλό είναι να ξέρετε: Το Σαχ-ι-Ζίντα είναι τόπος προσκυνήματος: καλύψτε ώμους και γόνατα και οι γυναίκες φέρνουν μαντίλι. Πριν πάτε, διαβάστε τον οδηγό μας για το Σαχ-ι-Ζίντα.

Διανυκτέρευση στη Σαμαρκάνδη

Ο δρόμος ανεβαίνει πάνω από το πέρασμα Τακτακαρατσά, γύρω στα 1.700 μ., και σε περίπου 90 χλμ., μιάμιση με δύο ώρες χωρίς στάσεις, σας φέρνει στη Σαχρισάμπζ, την γενέτειρα του Τιμούρ. Σταθείτε στην κορυφή του περάσματος για τη θέα.

Το Ακ-Σαράι, το Λευκό Ανάκτορο, ξεκίνησε το 1380. Αυτό που σώζεται είναι η πύλη του: δύο πύργοι που υψώνονται ακόμη περίπου 38 μέτρα, εκατέρωθεν μιας αψίδας 22,5 μέτρων, κάποτε το ευρύτερο άνοιγμα στην Κεντρική Ασία. Οι χτίστες ήταν τεχνίτες που έφεραν από τη Χορεζμία, και μία επιγραφή στα πλακίδια αναφέρει έναν μάστορα, τον Μουχαμάντ Γιουσούφ Ταμπρίζι. Το 1404 ο Ρουί Γκονθάλες ντε Κλαβίχο, πρεσβευτής του βασιλιά της Καστίλλης, είδε τις εργασίες να συνεχίζονται και περιέγραψε τοίχους επενδυμένους με χρυσά και μπλε πλακίδια. Ο χρυσός έχει χαθεί· κοιτάξτε ψηλά και το μπλε βρίσκεται ακόμη εκεί, σε γεωμετρικά πάνελ από σκούρο και ανοιχτό μπλε υαλωμένο τούβλο πάνω σε απλό τούβλο.

Έπειτα μια βόλτα νότια μέσα από το πάρκο: το Κοκ Γκουμπάζ, το τζαμί της Παρασκευής που έχτισε ο Ουλούγκ Μπεγκ το 1437, και ο τάφος του Τζαχανγκίρ, του πρωτότοκου γιου του Τιμούρ, στο Ντορούς Σααντάτ. Επιστροφή στη Σαμαρκάνδη προς το βράδυ.

Καλό είναι να ξέρετε: Από τον Δεκέμβριο έως τον Μάρτιο το χιόνι μπορεί να κλείσει το πέρασμα για ένα διάστημα· η παράκαμψη γύρω από τα βουνά διαρκεί περίπου τρεις ώρες μονοδρομικά, γι’ αυτό ελέγχουμε τον δρόμο την προηγούμενη ημέρα. Ολόκληρη η ιστορία βρίσκεται στο άρθρο μας για το Ακ-Σαράι.

Διανυκτέρευση στη Σαμαρκάνδη

Το πρωί, το Afrosiyob προς τη Μπουχάρα, σε λιγότερο από 2 ώρες. Ο σταθμός της Μπουχάρα βρίσκεται στο Καγκάν, περίπου 12 χλμ. από την παλιά πόλη· ο οδηγός σας σάς περιμένει εκεί.

Αργά το απόγευμα, όταν το πλάγιο φως αναδεικνύει το σχέδιο, το Μαυσωλείο των Σαμανιδών: ένας κύβος από ψημένο τούβλο του 10ου αιώνα, περίπου δέκα μέτρα η κάθε πλευρά. Μεγάλα τούβλα σηκώνουν το βάρος και μικρά, τοποθετημένα σε ομάδες, φτιάχνουν το διάκοσμο: πλεκτό καλάθι, ντάμα, ροζέτες. Επειδή τα τούβλα βρίσκονται σε διαφορετικό βάθος, το σχέδιο αλλάζει καθώς κινείται ο ήλιος.

Λίγα λεπτά πιο πέρα, το Τσάσμα-Αγιούμπ, του οποίου ο κωνικός τρούλος, συνηθισμένος στη Χορεζμία και σπάνιος στη Μπουχάρα, αποδίδεται σε μάστορες από τη Χορεζμία. Έπειτα το τζαμί Μπολό-Χαουζ, όπου το 1917 ο μάστορας Σιρίν Μουραντόφ πρόσθεσε τη βεράντα με είκοσι λεπτές ξύλινες κολόνες, ύψους 12 μέτρων, με σκαλιστά και ζωγραφισμένα κιονόκρανα σε σχήμα σταλακτιτών.

Καλό είναι να ξέρετε: Περισσότερα στο άρθρο μας για το Μαυσωλείο των Σαμανιδών και το Μπολό-Χαουζ.

Διανυκτέρευση στη Μπουχάρα

Το πρωί, το Πόι Καλιάν, όπου ο μιναρές Καλιάν του 1127 στέκεται ανάμεσα στο τζαμί Καλιάν και τη μεντρεσέ Μιρ-ι-Αράμπ. Κοιτάξτε το τούβλο του: ζώνη μετά από ζώνη με διαφορετικό σχέδιο, όλες από ψημένο τούβλο. Όταν οι Βενετοί έμποροι Νικολό και Μαφέο Πόλο, ο πατέρας και ο θείος του Μάρκο, έζησαν τρία χρόνια στη Μπουχάρα τη δεκαετία του 1260, ο μιναρές στεκόταν ήδη για πάνω από έναν αιώνα.

Έπειτα η μεντρεσέ του Ουλούγκ Μπεγκ του 1417, η παλαιότερη που σώζεται στην Κεντρική Ασία, και οι εμπορικοί τρούλοι του 16ου αιώνα, χτισμένοι πάνω στο παλιό σταυροδρόμι των εμπόρων.

Το απόγευμα, το Λιάμπι Χαούζ, η πλατεία γύρω από μια λιμνούλα του 1620 περίπου. Στην πύλη της μεντρεσέ Ναντίρ Ντιβάν-Μπεγκί δύο σιμούργκ, τα πουλιά της περσικής παράδοσης που θυμίζουν φοίνικα, πετούν προς έναν ήλιο με ανθρώπινο πρόσωπο, το καθένα κρατώντας στα νύχια του ένα λευκό ελάφι. Τα ζωντανά πλάσματα είναι σπάνια στα πλακίδια των κεντροασιατικών μεντρεσέδων· τα ξαδέλφια τους, τις τίγρεις του Σερ-Ντορ, τα είδατε στη Σαμαρκάνδη.

Καλό είναι να ξέρετε: Το βράδυ μπορούμε να κανονίσουμε δείπνο ως φιλοξενούμενοι μιας τοπικής οικογένειας (κατόπιν αιτήματος).

Διανυκτέρευση στη Μπουχάρα

Το Γκιζντουβάν απέχει περίπου 45 χλμ. βορειοανατολικά της Μπουχάρα, μια ζωντανή πόλη με τη δική της σχολή κεραμικής: λουλουδένιο διάκοσμο σε συνδυασμό με γεωμετρικά σχέδια. Στο πιο γνωστό οικογενειακό εργαστήριο της πόλης εργάζεται η έκτη γενιά αγγειοπλαστών και το μουσείο τους φιλοξενεί κεραμικά από πολλά κέντρα της Κεντρικής Ασίας. Βλέπετε ολόκληρη τη διαδικασία, από τον πηλό έως το καμίνι, και έπειτα κάθεστε στον τροχό ή ζωγραφίζετε ένα πιάτο με έναν μάστορα, ανάλογα με το πρόγραμμα του μάστορα.

Στο Γκιζντουβάν βρίσκεται και η μικρή μεντρεσέ που έχτισε ο Ουλούγκ Μπεγκ το 1433, η τρίτη και τελευταία από τις μεντρεσέδες του μετά τη Σαμαρκάνδη και τη Μπουχάρα. Το μεσημεριανό γίνεται στην πόλη.

Το απόγευμα, πίσω στη Μπουχάρα, ελεύθερος χρόνος στην παλιά πόλη ή στο Τσορ Μινόρ, το πυλώνα με τέσσερις πύργους, καθένας στεφανωμένος με έναν γαλάζιο τρούλο.

Καλό είναι να ξέρετε: Ζητήστε από το εργαστήριο να τυλίξει καλά τα πιάτα σας και μεταφέρετέ τα στη χειραποσκευή σας.

Διανυκτέρευση στη Μπουχάρα

Αργά το πρωί, το τρένο υψηλής ταχύτητας Τζαλολιντίν Μανγκουμπερντί σταματά στη Μπουχάρα στη διαδρομή του από την Τασκένδη προς τη Χίβα και φτάνει στη Χίβα γύρω στις δύο και μισή, περίπου 3 ώρες και 30 λεπτά αργότερα. Ο οδηγός σας μεταφέρει εσάς και τις αποσκευές σας σε ένα ξενοδοχείο μέσα στο Ιτσάν Καλά ή ακριβώς δίπλα του.

Το απόγευμα, το Καλτά-Μινόρ, που ξεκίνησε το 1852 και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ: 29 μέτρα ύψος και 14,2 μέτρα πλάτος, και ο μοναδικός μιναρές που καλύπτεται εξ ολοκλήρου με υαλωμένα πλακίδια, σε ζώνες τυρκουάζ, πράσινου και λευκού. Οι επιγραφές του φέρουν στίχους του ποιητή της Χίβα Ογκάχι· κάποιες χάθηκαν και επανατοποθετήθηκαν κατά την αναστήλωση για τα 2.500 χρόνια της Χίβα το 1997. Έπειτα το Κούνια-Αρκ, η ακρόπολη των χάνων, με την αίθουσα υποδοχής του 1804–1806 επενδυμένη με μπλε και λευκά πλακίδια.

Καλό είναι να ξέρετε: Αυτό το τρένο δεν αναχωρεί από την Τασκένδη τις Κυριακές, γι’ αυτό αυτή η ημέρα της εκδρομής δεν πέφτει ποτέ Κυριακή. Ο χαμηλός ήλιος κάνει τα πλακίδια του Καλτά-Μινόρ να φαίνονται τυρκουάζ.

Διανυκτέρευση στη Χίβα

Το πρωί, το Τας-Χαούλι, το ανάκτορο του Αλλακουλί Χαν της δεκαετίας του 1830, με πάνω από 260 δωμάτια. Τα μπλε και λευκά πλακίδια των αυλών του είναι έργο του μάστορα Αμπντουλάχ Τζιν και τα ξύλινα ταβάνια είναι βαμμένα κόκκινα και κίτρινα.

Γύρω στο μεσημέρι, το τζαμί Τζούμα, όταν το φως πέφτει από τα ανοίγματα της οροφής του πάνω σε 212 σκαλιστές ξύλινες κολόνες· οι χαραγμένες χρονολογίες σε πόρτες και κολόνες καλύπτουν την περίοδο από το 1316 έως το 1789. Έπειτα το μαυσωλείο του Παχλαβάν Μαχμούντ, του οποίου ο διπλός τρούλος, ο μεγαλύτερος της Χίβα, καλύπτεται με τυρκουάζ πλακίδια, και ο μιναρές Ισλάμ Χότζα του 1908–1910, που με 56,6 μέτρα είναι ο ψηλότερος της Χίβα, με ζώνες από μπλε, λευκά και πράσινα πλακίδια.

Αργά το απόγευμα, η μεταφορά στο αεροδρόμιο του Ουργκέντς, σε απόσταση περίπου 30 χλμ., και η πτήση για την Τασκένδη, περίπου 1 ώρα και 20 λεπτά έως 1 ώρα και 30 λεπτά. Ο οδηγός σας σάς υποδέχεται στην Τασκένδη.

Καλό είναι να ξέρετε: Το μαυσωλείο του Παχλαβάν Μαχμούντ είναι τόπος προσκυνήματος: καλύψτε ώμους και γόνατα, οι γυναίκες φέρνουν μαντίλι και χαμηλώστε τη φωνή σας. Περισσότερα στον οδηγό μας για το Ιτσάν Καλά.

Διανυκτέρευση στην Τασκένδη