Μια πρωινή πτήση από την Τασκένδη σας φέρνει στο Ουργκέντς. Ο οδηγός μας σας υποδέχεται στο αεροδρόμιο και σας πάει περίπου 30 χλμ. ως το ξενοδοχείο σας στη Χίβα. Κοιμηθείτε μέσα στα τείχη αν μπορείτε: έχετε τα σοκάκια δικά σας πριν φτάσουν και αφού φύγουν οι ομάδες.

Το απόγευμα ο ξεναγός σας σάς οδηγεί στο Ιτσάν Καλά από την Οτά-Νταρβόζα, τη Δυτική Πύλη. Ο χαμηλός ήλιος φωτίζει το Καλτά-Μινόρ, που άρχισε να χτίζεται το 1852 και σταμάτησε στα 29 μ. το 1855, όταν πέθανε ο χάνος του: είναι ο μοναδικός μιναρές που καλύπτεται εξ ολοκλήρου με υαλωμένα πλακίδια. Από εκεί περιπλανιόμαστε στα σοκάκια προς τον μιναρέ Ισλάμ Χοτζά και παρακολουθούμε το ηλιοβασίλεμα από την ταράτσα ενός καφέ πάνω από τις επίπεδες πήλινες στέγες.

Διανυκτέρευση στη Χίβα

Το πρωί, το Κουνιά-Αρκ δίπλα στη Δυτική Πύλη, η ακρόπολη των χάνων, με την αίθουσα υποδοχής των ετών 1804–1806 καλυμμένη με μπλε και λευκά πλακίδια. Έπειτα, διασχίζοντας την παλιά πόλη, στο Τας-Χαουλί, το ανάκτορο του Αλλακουλί Χαν της δεκαετίας του 1830 με περισσότερα από 260 δωμάτια· στο χαρέμι, τέσσερις στοές ανήκαν στις τέσσερις συζύγους του χάνου και η πέμπτη, η μεγαλύτερη, στον ίδιο τον χάνο.

Γύρω στο μεσημέρι φτάνουμε στο Τζαμί Τζούμα, όταν το φως πέφτει από τα ανοίγματα της οροφής πάνω σε 212 σκαλισμένες ξύλινες κολόνες, καμία ίδια με την άλλη. Το γεύμα είναι σιβίτ οσί, τα πράσινα χυλοπίτια με άνηθο της Χίβα. Το απόγευμα, το μαυσωλείο του Παχλαβάν Μαχμούντ κάτω από τον τυρκουάζ τρούλο του, το ιερό του ποιητή και παλαιστή που έγινε προστάτης άγιος της Χίβα, και ο μεντρεσές Ισλάμ Χοτζά, που στεγάζει το μουσείο εφαρμοσμένης τέχνης. Ο μιναρές του, 56,6 μ. και χτισμένος το 1908–1910, είναι ο ψηλότερος της Χίβα.

Για την τελευταία ώρα φωτός ανεβαίνουμε στον πύργο παρατήρησης Ακ Σεΐχ Μπόμπο του Κουνιά-Αρκ: από την κορυφή, οι τρούλοι, οι μιναρέδες και οι στέγες γίνονται μία εικόνα.

Καλό είναι να γνωρίζετε: Το βράδυ μπορούμε να κανονίσουμε δείπνο ως φιλοξενούμενοι μιας τοπικής οικογένειας στη Χίβα. Πείτε μας για τυχόν διατροφικούς περιορισμούς όταν κάνετε κράτηση.

Διανυκτέρευση στη Χίβα

Μετά το πρωινό διασχίζουμε τον Αμού Ντάρια προς το Καρακαλπακστάν. Αυτή η άκρη του Κιζίλ Κουμ ονομάζεται παραδοσιακά Ελλικκαλά, «πενήντα φρούρια»: τα οχυρά που προστάτευαν από την έρημο τη γεωργική γη της αρχαίας Χορεζμίας. Η επαρχία φέρει ακόμη το όνομα Ελλικκαλά.

Πρώτα το Τοπράκ-Καλά, η πρωτεύουσα της Χορεζμίας τον 2ο–3ο αιώνα μ.Χ.: μια πόλη περίπου 500 επί 350 μ. με ναό της φωτιάς στη μία γωνία και το ανάκτορο στην άλλη. Οι αρχαιολόγοι ονόμασαν τις αίθουσές του από ό,τι βρήκαν μέσα, Αίθουσα των Βασιλέων, Αίθουσα των Νικών, Αίθουσα των Χορευτικών Προσωπείων. Σήμερα διαβάζετε την κάτοψη και όχι τις ζωγραφιές: μακριές πήλινες ράχες και ο λόφος του ανακτόρου πάνω από αυτές. Λίγο δυτικότερα βρίσκεται το Κιζίλ-Καλά, το Κόκκινο Φρούριο, ένα τετράγωνο οχυρό του 1ου–4ου αιώνα μ.Χ., ανοικοδομημένο τον 12ο αιώνα, με τείχη ύψους έως 16 μ.· έχει αποκατασταθεί ώστε να δείχνει πώς έμοιαζε ένα φρούριο της Χορεζμίας όταν ήταν ακέραιο.

Το απόγευμα οδηγούμε περίπου 32 χλμ. ως το Αγιάζ-Καλά. Είναι τρία φρούρια, όχι ένα. Το παλαιότερο, το Αγιάζ-Καλά 1, στέφει έναν λόφο ύψους περίπου 100 μ. και χρονολογείται από το τέλος του 4ου ή την αρχή του 3ου αιώνα π.Χ.: διπλά τείχη πάχους έως 10 μ., με θολωτό διάδρομο στο εσωτερικό τους και 45 πύργους. Από την κορυφή βλέπετε τα άλλα δύο φρούρια, την αλμυρή λίμνη Αγιαζκούλ και την έρημο ως τον ορίζοντα. Ο ξεναγός σας λέει τον θρύλο του βοσκού Αγιάζ, που έχτισε το φρούριο για να κερδίσει το χέρι μιας πριγκίπισσας, και μένουμε πάνω στα τείχη για το ηλιοβασίλεμα.

Τη νύχτα διανυκτερεύουμε στον καταυλισμό γιουρτών σε έναν λόφο κοντά στα φρούρια, με δείπνο στον καταυλισμό.

Καλό είναι να γνωρίζετε: Τα μονοπάτια προς τα τείχη είναι από χαλαρή άμμο και θρυμματιζόμενο πηλό: φορέστε παπούτσια με καλή πρόσφυση και μην ανεβαίνετε στις κορυφές των τειχών. Στον καταυλισμό, τα ντους και οι τουαλέτες είναι κοινόχρηστα.

Διανυκτέρευση σε καταυλισμό γιουρτών δίπλα στο Αγιάζ-Καλά

Ξυπνήστε για την ανατολή: το πρώτο φως φτάνει στα τείχη πάνω από την έρημο. Μετά το πρωινό οδηγούμε προς το Νουκούς, την πρωτεύουσα του Καρακαλπακστάν, σε απόσταση περίπου 150 χλμ.

Το απόγευμα, το Κρατικό Μουσείο Τέχνης «Ιγκόρ Σαβίτσκι». Ο Σαβίτσκι ήρθε στη Χορεζμία το 1950 ως ζωγράφος της αρχαιολογικής αποστολής με επικεφαλής τον Σεργκέι Τολστόφ, της αποστολής που ανέσκαψε το Τοπράκ-Καλά, και το 1956 εγκαταστάθηκε οριστικά στο Νουκούς. Ξεκίνησε συλλέγοντας καρακαλπακικά κοσμήματα, χαλιά και κεντημένες φορεσιές και έπειτα αναζήτησε ζωγράφους της δεκαετίας του 1920 και του 1930 και τις οικογένειές τους και έφερε τους καμβάδες τους στο Νουκούς. Το μουσείο άνοιξε το 1966· σήμερα διαθέτει περίπου 100.000 αντικείμενα.

Στους τοίχους: η ρωσική πρωτοπορία και η τέχνη που το μουσείο ονομάζει Avanguardia Orientalis, ζωγράφοι που εγκαταστάθηκαν στην Κεντρική Ασία και ζωγράφισαν τις πόλεις και τους ανθρώπους της, ανάμεσά τους ο Αλεξάντερ Βολκόφ, με περίπου εκατό πίνακες εδώ, και ο Ουστό Μουμίν. Μην προσπεράσετε βιαστικά τις αίθουσες της καρακαλπακικής εφαρμοσμένης τέχνης, σχεδόν 10.000 κομμάτια, και της αρχαιολογίας της αρχαίας Χορεζμίας, πάνω από 15.000 αντικείμενα, μεταξύ τους ευρήματα από τα φρούρια που περπατήσατε χθες.

Καλό είναι να γνωρίζετε: Το μουσείο είναι ανοιχτό από Τρίτη έως Κυριακή, 9:00 έως 18:00, και κλειστό τις Δευτέρες: ορίζουμε την ημερομηνία έναρξης έτσι ώστε αυτή η ημέρα να μην πέφτει Δευτέρα.

Διανυκτέρευση στο Νουκούς