Buhara — Açık Hava Müzesi Şehir

Ark, emirlik 1920’de sona erene kadar bin yılı aşkın bir süre kesintisiz olarak Buhara hükümdarlarının makamıydı. İçerideki saray kompleksinin büyük kısmı o yıl yandı, ama dış surlar, kabul avlusu ve emirin camisi, Avrupa hanedanlarının çoğundan birkaç kat uzun yaşamış bir iktidar merkezi hakkında gerçek bir fikir veriyor.

1127’de inşa edilen Kalan Minaresi 47 metre yüksekliğindedir ve yüzyıllar boyunca her yönde yüzlerce kilometre içindeki en yüksek yapıydı — rivayete göre geceleri çölü geçen kervanlar için deniz feneri işlevi görecek kadar yüksekti. Yerel halkın anlattığı hikâyeye göre, 1220’de Buhara’yı alan Cengiz Han minareye bakmak için başını geriye attığında miğferi düştü; onu almak için eğildi ve kendisini eğilmeye zorlayan şeyin yaşamayı hak ettiğini ilan etti. Bu harfiyen doğru olsun ya da olmasın, minare şehirde Moğol istilasından daha eski olan çok az sayıdaki yapıdan biridir.

1620’de kazılan, dut ağaçları ve iki medreseyle çevrili dikdörtgen bir havuz olan Lyabi Havuz, Buhara’nın eski şehrinde tam olarak yapıldığı amaca hizmet etmeye devam eden tek yerdir — insanların gerçekten oturduğu, çay içtiği ve günün geçişini izlediği bir meydan; dört yüzyıldır işlevi neredeyse hiç değişmemiş. Burada ayrıca Orta Asya halk hikâyelerinin hem hilekâr hem bilge kahramanı Nasreddin Hoca’nın eşeğinin üzerinde oturan bir heykeli de var — buluşma noktası için iyi bir işaret.

Buhara birkaç İpek Yolu güzergâhının kesişme noktasındaydı ve kapalı ticaret kubbeleri — kuyumcular için Toki Zargaron, şapkacılar için Toki Telpak Furuşon, sarraflar için Toki Sarrafon — o ticaretin gerçekten yapıldığı yerlerdir; tüccarları ve müşterileri çöl güneşinden korumak için özel olarak inşa edilmiş tonozlu tuğla çatıların altında. Bugün hâlâ işleyen çarşılardır; artık kervanlardan çok turistlere satış yapıyorlar, ama mimari ve işlev pek değişmedi.

1807’den kalma, her biri farklı çinilerle kaplı dört kuleye sahip küçük ve biraz sıra dışı bir giriş yapısı; her kulenin Buhara tüccarlarının ilişki kurduğu farklı bir dini temsil ettiği söylenir — Çor Minor aslında artık var olmayan bir medresenin girişiydi. Haritada gözden kaçması kolay, yerinde görünce sevmesi kolay; şehirdeki hiçbir şeye benzemiyor.