Τα 10 μέρη που πραγματικά αξίζουν ένα ταξίδι στο Ουζμπεκιστάν

Όλοι γνωρίζουν από καρτ ποστάλ την πλατεία με τους τρεις μεντρεσέδες. Λιγότεροι ξέρουν ότι δεν ήταν ένα ενιαίο σχέδιο, αλλά ένας διάλογος που κράτησε διακόσια χρόνια. Ο μεντρεσές του Ουλούγκ Μπεγκ χτίστηκε στις αρχές του 15ου αιώνα. Ο Σερ-Ντορ απέναντι ήρθε μόλις τον 17ο αιώνα και επαναλαμβάνει το περίγραμμά του σαν αντανάκλαση. Ο τρίτος, ο Τιλλά-Καρί, έκλεισε τελευταίος την πλατεία.

Κοιτάξτε την πύλη του Σερ-Ντορ: μεγάλες γάτες (λιοντάρια ή τίγρεις, οι άνθρωποι ακόμη διαφωνούν) κυνηγούν ελάφια, ενώ πίσω τους ανατέλλει ένας ήλιος με ανθρώπινο πρόσωπο. Οι απεικονίσεις ζωντανών πλασμάτων είναι σπάνιες στην ισλαμική αρχιτεκτονική και οι ξεναγοί αγαπούν να σταματούν εδώ. Ελάτε δύο φορές: το μεσημέρι για τις λεπτομέρειες, κοντά στο ηλιοβασίλεμα για το φως. Περισσότερα στη σελίδα μας για το Ρεγιστάν.

Η Μπουχάρα έχει περίπου 140 διατηρητέα μνημεία και σχεδόν όλα χωρούν σε μια παλιά πόλη που διασχίζεται με τα πόδια. Δύο κτίρια καθορίζουν τον ορίζοντά της. Το φρούριο Άρκ ήταν η έδρα των ηγεμόνων της Μπουχάρα για περισσότερα από χίλια χρόνια, έως το 1920.

Ο μιναρές Καλιάν στέκεται από το 1127. Ο θρύλος λέει ότι ο Τζένγκις Χαν, που κατέλαβε την πόλη, κοίταξε ψηλά τον πύργο και διέταξε να μείνει ανέγγιχτος. Αληθινό ή όχι, ο μιναρές επέζησε σχεδόν από ό,τι υπήρχε γύρω του. Συνήθως οι επισκέπτες δεν επιτρέπεται να ανεβούν και δεν χρειάζεται: φαίνεται από σχεδόν παντού στην παλιά πόλη και είναι το πιο εύκολο σημείο αναφοράς όταν χάνεστε στα σοκάκια. Δείτε το Πόι Καλιάν και το Άρκ.

Η εσωτερική πόλη της Χίβα είναι περιτειχισμένη και μέσα στα τείχη λίγα έχουν αλλάξει από την εποχή των χάνων. Το 1990 το Ιτσάν Καλά έγινε το πρώτο μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς του Ουζμπεκιστάν.

Το πιο αναγνωρίσιμο κτίριό της είναι ημιτελές. Ο Καλτά-Μινόρ, ο «κοντός μιναρές», ξεκίνησε επί Μουχάμαντ Αμίν-Χαν στα μέσα του 19ου αιώνα. Ο χάνος πέθανε, οι εργασίες σταμάτησαν και ο φαρδύς τυρκουάζ πύργος έμεινε κομμένος. Ένας θρύλος λέει ότι θα ήταν αρκετά ψηλός ώστε να φαίνεται η Μπουχάρα από την κορυφή του. Μπορείτε να περπατήσετε ολόκληρη την εσωτερική πόλη σε μία ξέγνοιαστη ημέρα· ο οδηγός μας για το Ιτσάν Καλά έχει τη διαδρομή.

Πολλοί ταξιδιώτες περνούν βιαστικά από την Τασκένδη καθ' οδόν προς τη Σαμαρκάνδη. Αυτό είναι λάθος. Από τον Μάρτιο του 2026 η πόλη έχει το Κέντρο Ισλαμικού Πολιτισμού και στην Αίθουσα του Κορανίου του, κάτω από τον μεγάλο τρούλο, φυλάσσεται το Μουσάφ του Ουθμάν, ένα Κοράνι του 7ου αιώνα που περιλαμβάνεται στο Μητρώο «Μνήμη του Κόσμου» της UNESCO. Για χρόνια φυλασσόταν σε μια μικρή βιβλιοθήκη στο σύνολο Χαζράτι Ιμάμ, στην απέναντι πλευρά της πλατείας. Το βιβλίο έχει ταξιδέψει: το 1869 μεταφέρθηκε από τη Σαμαρκάνδη στην Αγία Πετρούπολη και επέστρεψε στην Κεντρική Ασία το 1924. Κλείστε ώρα επίσκεψης εκ των προτέρων· οι λεπτομέρειες υπάρχουν στον οδηγό μας για το Κέντρο Ισλαμικού Πολιτισμού.

Το βράδυ, κατεβείτε στο μετρό. Άνοιξε το 1977 και κάθε σταθμός είναι διακοσμημένος με τον δικό του τρόπο: μάρμαρο, πολυέλαιοι, κεραμικά panel, δύο δεν μοιάζουν. Η φωτογράφηση επιτρέπεται από το 2018, οπότε πάρτε μαζί σας κάμερα. Ο οδηγός μας για το μετρό πηγαίνει σταθμό προς σταθμό.

Δεν πρόκειται για ένα μνημείο αλλά για νεκρόπολη: έναν στενό δρόμο με μαυσωλεία που χτίστηκαν επί αιώνες, κυρίως για την ευγενή τάξη των Τιμουριδών, το καθένα επενδυμένο με πλακάκια με δικό του σχέδιο.

Μια απότομη σκάλα οδηγεί μέσα και μαζί της μια πίστη: μετρήστε τα σκαλοπάτια στην ανάβαση και στην κατάβαση και, αν οι αριθμοί ταιριάζουν, οι αμαρτίες σας συγχωρούνται. Το Σαχ-ι-Ζίντα είναι επίσης τόπος προσευχής, γι' αυτό ντυθείτε σεμνά. Ο στενός δρόμος είναι καλύτερος με χαμηλό φως, νωρίς ή αργά· η σελίδα μας για το Σαχ-ι-Ζίντα εξηγεί ποιος τάφος είναι ποιος.

Το Σαχρισάμπζ είναι η γενέτειρα του Τιμούρ και εδώ έχτισε το πιο φιλόδοξο παλάτι του, το Ακ-Σαράι, από το 1380 έως το 1404. Το 1404 πέρασε από εδώ ο Καστιλιάνος απεσταλμένος Ρουί Γκονθάλεθ δε Κλαβίχο, ο οποίος έγραψε ότι οι εργασίες συνεχίζονταν ακόμη.

Το παλάτι κατέρρευσε προ πολλού. Έμειναν οι δύο τεράστιοι πύργοι της εισόδου, ακόμη με πλακάκια. Μια γνωστή μετάφραση της επιγραφής του λέει: «Αν αμφιβάλλετε για τη δύναμή μας, κοιτάξτε τα κτίριά μας». Οι μελετητές συζητούν την ακρίβειά της, αλλά το νόημα είναι σαφές. Το Σαχρισάμπζ είναι εκδρομή μιας ημέρας από τη Σαμαρκάνδη πάνω από το πέρασμα· δείτε το Ακ-Σαράι και την ημέρα στο Σαχρισάμπζ.

Περίπου μιάμιση ώρα από την Τασκένδη, η πεδιάδα τελειώνει και αρχίζουν τα πραγματικά βουνά, οι δυτικές απολήξεις του Τιέν Σαν. Το Μεγάλο Τσιμγκάν υψώνεται στα 3.309 μέτρα.

Υπάρχουν δύο θέρετρα: το παλιό Τσιμγκάν και το Αμιρσόι, που άνοιξε στα τέλη του 2019. Τον χειμώνα λειτουργούν τα λιφτ, το καλοκαίρι ανοίγουν τα μονοπάτια. Είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να ανταλλάξετε τους μεντρεσέδες με αέρα βουνού χωρίς να απομακρυνθείτε από την πρωτεύουσα για πάνω από μία ημέρα. Το πρόγραμμά μας για μία ημέρα στο Τσιμγκάν και στο Τσαρβάκ δείχνει πώς.

Το όνομα σημαίνει «δίπλα στη λιμνούλα». Η Μπουχάρα είχε κάποτε πολλές τέτοιες λιμνούλες, ή χαούζ. Η πόλη έπαιρνε νερό από αυτές και σε αυτές αναπτύσσονταν επίσης ασθένειες. Στα σοβιετικά χρόνια οι περισσότερες καλύφθηκαν. Το Λιάμπι Χαούζ, που σκάφτηκε στις αρχές του 17ου αιώνα, είναι από τις λίγες που επέζησαν.

Γύρω του στέκουν γέρικες μουριές, οι μεντρεσέδες Κουκελντάς και Ναντίρ Ντιβάν-Μπέγκι και μερικά τσαγιχανά, καθώς και ένα άγαλμα του Χότζα Νασρεντίν πάνω στο γαϊδουράκι του, που τραβά περισσότερες φωτογραφίες από τους μεντρεσέδες. Είναι το καλύτερο μέρος της Μπουχάρα για να σταματήσετε μία ώρα: παραγγείλτε τσάι και παρακολουθήστε την πλατεία. Περισσότερα στο Λιάμπι Χαούζ και Τσορ Μινόρ.

Κάθε άλλο μέρος αυτής της λίστας αφορά ό,τι επέζησε. Το Μουϊνάκ αφορά ό,τι χάθηκε. Ήταν κάποτε ψαράδικο λιμάνι· τώρα το νερό απέχει περισσότερα από εκατό χιλιόμετρα και σκουριασμένες μηχανότρατες στέκουν στην άμμο.

Δεν είναι στάση στον δρόμο αλλά ξεχωριστή παράκαμψη τουλάχιστον δύο ημερών, συνήθως από το Νουκούς. Η επέκτασή μας στην Αράλη την καλύπτει και έχουμε γράψει έναν εκτενέστερο οδηγό για την Αράλη αν σκέφτεστε το ταξίδι.

Μία περιφέρεια του Καρακαλπακστάν λέγεται απλώς Ελλίκ-Καλά, «πενήντα φρούρια». Στην έρημο, πέρα από τον Αμού Ντάρια απέναντι από τη Χίβα και το Ουργκέντς, βρίσκονται τα ερείπια αρχαίων πόλεων της Χορεζμίας. Το Αγιάζ-Καλά είναι από τα καλύτερα διατηρημένα: τα πήλινα τείχη του στέκουν για πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια σε έναν λόφο στην άκρη της όασης, απ' όπου βλέπετε από τι προστάτευαν.

Οι επισκέπτες είναι λίγοι και αυτό είναι το βασικό επιχείρημα. Αν η Χίβα είναι το τέλος της διαδρομής σας, προσθέστε μισή ημέρα: η εκδρομή μας στο φρούριο Αγιάζ-Καλά περιλαμβάνει ξεναγό και εισιτήρια. Το ιστορικό πλαίσιο υπάρχει στα φρούρια της ερήμου της Χορεζμίας.